Ο Πλήρης Οδηγός Πρόληψης + Φροντίδας, από την ομάδα της AKROCARE.
Η φροντίδα των ποδιών στον διαβήτη δεν είναι απλώς θέμα υγιεινής, αλλά μια καθημερινή αναγκαιότητα για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.
Λόγω της μειωμένης κυκλοφορίας του αίματος και της πιθανής νευροπάθειας (απώλεια αίσθησης), μικροί τραυματισμοί μπορεί να εξελιχθούν γρήγορα στο διαβητικό πόδι.
Ο καθημερινός έλεγχος είναι η σημαντικότερη συνήθεια που μπορείτε να υιοθετήσετε και να εντοπίσετε οποιαδήποτε αλλαγή πριν αυτή προλάβει να εξελιχθεί σε φλεγμονή ή έλκος.
Ακόμη, επειδή η διαβητική νευροπάθεια μπορεί να μειώσει την αίσθηση του πόνου, το μάτι σας πρέπει να γίνει ο «αισθητήρας» σας.
Καθιερώστε τον έλεγχο την ίδια ώρα κάθε μέρα, για παράδειγμα κάθε βράδυ μόλις βγάλετε τις κάλτσες σας. Έτσι, το πόδι έχει «δουλέψει» όλη μέρα και τυχόν σημάδια πίεσης από τα παπούτσια θα είναι ορατά.
Τι θεωρούμε σημάδια ανησυχίας:
Η σωστή υγιεινή και η ενυδάτωση είναι η ασπίδα του διαβητικού ποδιού. Το μυστικό εδώ είναι η ισορροπία, το δέρμα πρέπει να είναι καθαρό και ελαστικό, αλλά ποτέ υπερβολικά υγρό ή λιπαρό σε λάθος σημεία.
Πλύσιμο
Στέγνωμα
Ενυδάτωση
Ο διαβήτης συχνά προκαλεί ξηροδερμία, η οποία οδηγεί σε σκασίματα (ρωγμές). Οι ρωγμές είναι πύλες εισόδου για μικρόβια.
Αναζητήστε κρέμες με ουρία (5 – 10%), η οποία βοηθά στη συγκράτηση της υγρασίας και μαλακώνει τις σκληρύνσεις.
Μην χρησιμοποιείτε ποτέ οινόπνευμα ή ιώδιο (betadine) σε υγιές δέρμα για απολύμανση, προκαλούν έντονη ξηρότητα και μπορεί να ερεθίσουν τον ιστό. Το απλό σαπούνι και το νερό είναι η καλύτερη λύση.
Τα παπούτσια και οι κάλτσες για έναν διαβητικό δεν είναι απλώς αξεσουάρ μόδας, αλλά θεραπευτικά εργαλεία. Λειτουργούν ως το προστατευτικό περίβλημα που προλαμβάνει τριβές, φουσκάλες και έλκη.
Επιλογή παπουτσιών
Ένα λάθος παπούτσι μπορεί να προκαλέσει πληγή σε λίγες μόνο ώρες χωρίς να το αντιληφθείτε. Να αγοράζετε παπούτσια το απόγευμα, όταν τα πόδια είναι ελαφρώς πρησμένα. Πρέπει να υπάρχει κενό περίπου 1 – 1,5 εκ. (το πλάτος ενός αντίχειρα) ανάμεσα στο μακρύτερο δάχτυλο και την άκρη του παπουτσιού.
Προτιμήστε μαλακό δέρμα ή υλικά που “αναπνέουν” και παίρνουν το σχήμα του ποδιού και αποφύγετε τα πλαστικά ή λουστρίνια που είναι σκληρά. Τα δάχτυλα πρέπει να κινούνται ελεύθερα, όχι να πιέζονται μεταξύ τους.
Προτιμήστε κορδόνια ή Velcro για να ρυθμίζετε την πίεση αν το πόδι πρηστεί και η σόλα πρέπει να είναι αντιολισθητική και να απορροφά τους κραδασμούς. Πριν τα φορέσετε, βάλτε το χέρι σας μέσα και ψηλαφίστε για σκληρές ραφές, εξογκώματα ή πετραδάκια.
Οι σωστές κάλτσες
Η κάλτσα προστατεύει το δέρμα από την άμεση τριβή με το παπούτσι. Οι χοντρές ραφές στα δάχτυλα μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό, οπότε αναζητήστε κάλτσες ειδικά για διαβητικούς.
Η κάλτσα δεν πρέπει να αφήνει σημάδι στη γάμπα. Αν το λάστιχο είναι σφιχτό, εμποδίζει την κυκλοφορία του αίματος. Αποφύγετε το 100% βαμβάκι αν ιδρώνετε πολύ (κρατάει την υγρασία) και προτιμήστε μείγματα που απομακρύνουν τον ιδρώτα (wicking fabrics) ή μαλλί το χειμώνα.
Προτιμήστε λευκές κάλτσες, αν υπάρχει μια μικρή πληγή που δεν νιώσατε, το αίμα ή το υγρό θα φανεί αμέσως στο λευκό ύφασμα.
Επικοινωνήστε για αξιολόγηση του περιστατικού σας με όποιο τρόπο σας εξυπηρετεί.
Η περιποίηση των νυχιών και των σκληρύνσεων (κάλων) είναι το σημείο όπου συμβαίνουν οι περισσότεροι τυχαίοι τραυματισμοί στο σπίτι. Στον διαβήτη, ένα μικρό κόψιμο από το ψαλιδάκι μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή φλεγμονή.
Οι κάλοι δημιουργούνται από την πίεση. Αν ο κάλος γίνει πολύ σκληρός, λειτουργεί σαν “πέτρα” μέσα στο δέρμα και μπορεί να προκαλέσει πληγή από κάτω.
Μετά το πλύσιμο, τρίψτε απαλά τις σκληρύνσεις με μια ελαφρόπετρα προς μία κατεύθυνση. Μην το παρακάνετε, ο στόχος είναι να λειάνετε την περιοχή, όχι να αφαιρέσετε όλο το δέρμα.
Αν τα νύχια σας είναι πολύ σκληρά, αν έχουν πάρει κίτρινο χρώμα (μύκητες) ή αν έχετε επώδυνους κάλους, μην προσπαθήσετε να τα φροντίσετε μόνοι σας. Ένας εξειδικευμένος επαγγελματίας υγείας διαθέτει τα κατάλληλα αποστειρωμένα εργαλεία και τη γνώση να καθαρίσει το πόδι σας χωρίς να προκαλέσει τραυματισμό.
Πολλοί διαβητικοί επιλέγουν μια επίσκεψη κάθε 1 – 2 μήνες για προληπτική συντήρηση.
Πέρα από την καθημερινή φροντίδα στο σπίτι, ο διαβήτης απαιτεί μια πιο συστηματική παρακολούθηση από ειδικούς. Οι γενικοί έλεγχοι χωρίζονται σε αυτούς που κάνετε εσείς και σε αυτούς που πρέπει να γίνονται από την ιατρική σας ομάδα.
Ετήσιος ποδιατρικός έλεγχος
Τουλάχιστον μία φορά το χρόνο (ή συχνότερα αν υπάρχει ήδη πρόβλημα), ο γιατρός ή ο ποδολόγος πρέπει να διενεργεί τις εξής εξετάσεις:
Έλεγχος παπουτσιών και ορθωτικών
Μην ξεχνάτε να ελέγχετε την κατάσταση των υποδημάτων σας κάθε 3 – 6 μήνες:
Εργαστηριακές εξετάσεις
Η υγεία των ποδιών εξαρτάται άμεσα από τη γενική ρύθμιση του διαβήτη:
Μην περιμένετε να πονέσετε για να πάτε στον γιατρό. Στον διαβήτη, η απουσία πόνου δεν σημαίνει απουσία προβλήματος.
Διαχείριση των συνεπειών παθήσεων του Διαβητικό ποδιού.
Ο τρόπος ζωής παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία του διαβητικού ποδιού. Δεν αρκεί μόνο να κοιτάζετε τα πόδια σας, πρέπει να φροντίζετε το σώμα σας έτσι ώστε το αίμα να φτάνει σωστά στα άκρα και τα νεύρα να παραμένουν υγιή.
Διακοπή καπνίσματος
Το κάπνισμα είναι ο μεγαλύτερος εχθρός των αγγείων. Προκαλεί στένωση στις αρτηρίες (αθηροσκλήρωση), με αποτέλεσμα το αίμα να δυσκολεύεται να φτάσει στα πόδια. Αν δεν υπάρχει καλή κυκλοφορία, ακόμα και μια μικρή γρατζουνιά δυσκολεύεται να επουλωθεί, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης και γάγγραινας.
Σωματική Άσκηση
Η κίνηση βελτιώνει την κυκλοφορία και βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου. Πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε πρόγραμμα, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Αν έχετε ήδη νευροπάθεια ή έλκη, ορισμένες ασκήσεις (όπως το τρέξιμο) μπορεί να απαγορεύονται. Μετά από οποιαδήποτε άσκηση να ελέγχετε τα πόδια σας για κοκκινίλες ή φουσκάλες.
Διατροφή και Ρύθμιση Σακχάρου
Το σάκχαρο είναι η “τροφή” της νευροπάθειας. Όσο πιο σταθερό είναι το σάκχαρό σας, τόσο λιγότερη ζημιά παθαίνουν τα νεύρα των ποδιών. Να πίνετε αρκετό νερό για να διατηρείτε το δέρμα σας ελαστικό και να αποφεύγετε την ξηροδερμία.
Βελτίωση της κυκλοφορίας στην καθημερινότητα
Μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
Η εργασία καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας και συχνά είναι ο χώρος όπου «ξεχνάμε» τη φροντίδα των ποδιών μας λόγω πίεσης ή φόρτου εργασίας. Είτε κάνετε δουλειά γραφείου είτε είστε όρθιοι όλη μέρα, οι κανόνες αλλάζουν ελαφρώς.
Ακολουθούν πρακτικές συμβουλές ανάλογα με το είδος της εργασίας σας:
Αν εργάζεστε σε γραφείο – Καθιστική εργασία
Το κύριο πρόβλημα εδώ είναι η κακή κυκλοφορία και το πρήξιμο (οίδημα).
Αν εργάζεστε με ορθοστασία ή με περπάτημα
Εδώ ο κίνδυνος είναι η πίεση και οι τριβές.
Αν φοράτε Παπούτσια Ασφαλείας
Τα παπούτσια με σίδερο στην μύτη είναι απαραίτητα για την ασφάλεια, αλλά συχνά είναι σκληρά και βαριά.
Τι να έχετε πάντα μαζί σας
Ένα καθαρό ζευγάρι βαμβακερές κάλτσες (αν βραχούν ή ιδρώσουν αυτές που φοράτε).
Μερικά αποστειρωμένα τσιρότα (για προσωρινή κάλυψη αν εντοπίσετε ερεθισμό).
Μια ενυδατική κρέμα χεριών/ποδιών (για να αποφύγετε το σκάσιμο αν οι συνθήκες είναι πολύ ξηρές).
Επικοινωνήστε για αξιολόγηση του περιστατικού σας με όποιο τρόπο σας εξυπηρετεί.
Οι διακοπές είναι η περίοδος που χαλαρώνουμε, αλλά για το διαβητικό πόδι είναι η εποχή των μεγαλύτερων κινδύνων (ζέστη, άμμος, θάλασσα, περπάτημα). Με τη σωστή προετοιμασία, όμως, μπορείτε να απολαύσετε τις εξορμήσεις σας χωρίς άγχος.
Στην παραλία
Η άμμος και τα βότσαλα κρύβουν κινδύνους που μπορεί να μην αισθανθείτε λόγω νευροπάθειας.
Τι να έχετε πάντα μαζί σας
Μην βασιστείτε στο ότι θα βρείτε φαρμακείο στο νησί ή στο βουνό. Πάρτε μαζί σας ένα μικρό κιτ:
Διαδρομή
Η ακινησία κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο (οίδημα).
Μετά το Μπάνιο
Σε θάλασσα ή πισίνα.
Τι να κάνετε αν τραυματιστείτε στις διακοπές
Αν πατήσετε κάτι (αγκάθι, γυαλί) ή αν δείτε μια πληγή:
Εάν εντοπίσετε τις παρακάτω ενδείξεις:
Διαχείριση των συνεπειών παθήσεων του Διαβητικό ποδιού.
