Ο χειρουργικός καθαρισμός (γνωστός και ως debridement) είναι μια θεμελιώδης ιατρική πράξη που αποσκοπεί στην αφαίρεση νεκρωμένου, μολυσμένου ή κατεστραμμένου ιστού από μια πληγή ή ένα τραύμα.
Σκοπός είναι να αποκαλυφθεί ο υγιής ιστός που βρίσκεται από κάτω, ώστε να διευκολυνθεί η διαδικασία της επούλωσης και να προληφθούν οι λοιμώξεις.
Χωρίς αυτόν, ο οργανισμός συχνά αδυνατεί να ξεκινήσει τη διαδικασία αποκατάστασης. Οι βασικοί λόγοι είναι:
Αφαίρεση του Βιοφίλμ
Τα βακτήρια στις χρόνιες πληγές δημιουργούν μια αόρατη, κολλώδη προστατευτική στρώση που ονομάζεται βιοφίλμ. Αυτή η στρώση κάνει τα μικρόβια έως και 1000 φορές πιο ανθεκτικά στα αντιβιοτικά και στο ανοσοποιητικό μας σύστημα. Ο χειρουργικός καθαρισμός σπάει μηχανικά αυτό το φράγμα.
Εξάλειψη της Νεκρωτικής Εσχάρας
Ο νεκρός ιστός (μαύρη ή κίτρινη κρούστα) λειτουργεί σαν τείχος:
Επανεκκίνηση της Επούλωσης
Σε μια χρόνια πληγή, τα κύτταρα στις άκρες της είναι συχνά “κουρασμένα” ή σε λήθαργο (γηρασμένα κύτταρα).
Αφαιρώντας αυτές τις άκρες, ο χειρουργός προκαλεί μια ελεγχόμενη μικρο-αιμορραγία.
Αυτό απελευθερώνει αυξητικούς παράγοντες και φέρνει φρέσκο, οξυγονωμένο αίμα στην περιοχή, “ξυπνώντας” τον μηχανισμό επούλωσης του σώματος.
Μείωση της Φλεγμονής
Ο κατεστραμμένος ιστός προκαλεί μια συνεχή, άσκοπη φλεγμονώδη αντίδραση. Το σώμα ξοδεύει όλη του την ενέργεια προσπαθώντας να αποβάλει τα νεκρά κύτταρα αντί να χτίζει καινούργια. Ο καθαρισμός σταματά αυτόν τον φαύλο κύκλο.
Επικοινωνήστε για αξιολόγηση του περιστατικού σας με όποιο τρόπο σας εξυπηρετεί.
Ο χειρουργικός καθαρισμός εφαρμόζεται όταν μια πληγή παρουσιάζει σημάδια ότι δεν μπορεί να αυτοθεραπευτεί ή όταν η κατάστασή της αποτελεί κίνδυνο για τη γενική υγεία του ασθενούς.
Παρουσία Νεκρωτικού Ιστού
Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη ένδειξη. Αν η πληγή έχει αλλάξει χρώμα, ο καθαρισμός είναι επιβεβλημένος:
Χρόνια Έλκη
Όταν μια πληγή παραμένει στάσιμη για εβδομάδες χωρίς πρόοδο, ο καθαρισμός εφαρμόζεται για να “φρεσκαριστούν” τα άκρα της και να επιταχύνουμε την επούλωση.
Μολυσμένα ή Επιπλεγμένα Τραύματα
Ενεργή Λοίμωξη: Όταν υπάρχει πύον, έντονη δυσοσμία ή όταν η μόλυνση αρχίζει να εξαπλώνεται στους γύρω ιστούς.
Σοβαρά Εγκαύματα
Στα εγκαύματα 3ου βαθμού, το κατεστραμμένο δέρμα πρέπει να αφαιρεθεί άμεσα, καθώς είναι εξαιρετικά επιρρεπές σε θανατηφόρες λοιμώξεις και εμποδίζει τη δημιουργία νέου δέρματος ή την τοποθέτηση μοσχεύματος.
Πρέπει να αναζητηθεί άμεσα χειρουργικός καθαρισμός αν παρατηρήσετε:
Υπάρχουν διάφοροι τύποι ανάλογα με το μέσο που χρησιμοποιείται και το πόσο επιθετική πρέπει να είναι η διαδικασία.
Στην AKROCARE προσφέρουμε πλήρες εύρος Ιατρικής & Νοσηλευτικής φροντίδας, με έμπειρη θεραπευτική ομάδα, εξατομικευμένες θεραπείες και εξειδικευμένες τεχνικές & υλικά:
Είναι η πιο γρήγορη και αποτελεσματική μέθοδος. Γίνεται από εξειδικευμένο χειρουργό.
Εργαλεία: Νυστέρι, ψαλίδι ή / και λαβίδες.
Πότε επιλέγεται: Όταν υπάρχει εκτεταμένη νέκρωση, σήψη ή όταν η ζωή/το μέλος του ασθενούς κινδυνεύει και δεν υπάρχει χρόνος για αναμονή.
Πλεονέκτημα: Μετατρέπει άμεσα μια χρόνια πληγή σε οξεία, ξεκινώντας την επούλωση την ίδια στιγμή.
Πραγματοποιείται συχνά σε κλινικό περιβάλλον ή στο κρεβάτι του ασθενούς, χωρίς απαραίτητα πλήρες χειρουργείο.
Στόχος: Η αφαίρεση μόνο του εντελώς νεκρού ιστού (που δεν έχει αίσθηση) χωρίς να επηρεαστεί ο υγιής ιστός.
Πότε επιλέγεται: Σε έλκη κατάκλισης ή διαβητικά έλκη που χρειάζονται σταδιακή φροντίδα.
Εδώ χρησιμοποιείται φυσική δύναμη για την απομάκρυνση των υπολειμμάτων.
Χρήση λεπτής δέσμης νερού υπό υψηλή πίεση που αφαιρεί και αναρροφά τον νεκρό ιστό ταυτόχρονα.
Μια σύγχρονη και λιγότερο επώδυνη μέθοδος. Χρησιμοποιούνται χαμηλής συχνότητας υπερηχητικά κύματα που δημιουργούν φυσαλίδες σε ένα διάλυμα φυσιολογικού ορού (σπηλαίωση). Αυτές οι φυσαλίδες “εκρήγνυνται” και καταστρέφουν τα βακτήρια και τον νεκρό ιστό, αφήνοντας ανέπαφα τα αγγεία και τα νεύρα.
Αν και ακούγεται ασυνήθιστο, είναι μια εξαιρετικά ακριβής μέθοδος που εφαρμόζεται σε εξειδικευμένα κέντρα σε όλο τον κόσμο. Γίνεται χρήση αποστειρωμένων προνυμφών (σκουλήκια) του είδους Lucilia sericata.
Οι προνύμφες τρέφονται αποκλειστικά με νεκρό ιστό και εκκρίνουν ένζυμα που σκοτώνουν τα βακτήρια, διαλύουν τον νεκρό ιστό, κάνοντας “χειρουργείο” σε μικροσκοπικό επίπεδο, με εξαιρετική ακρίβεια και ασφάλεια.
Μια παλαιότερη μέθοδος όπου τοποθετείται υγρή γάζα που την αφήνουμε να ξεραθεί και την τραβάμε. Σήμερα αποφεύγεται γιατί τραυματίζει και τον υγιή ιστό.
Επικοινωνήστε για αξιολόγηση του περιστατικού σας με όποιο τρόπο σας εξυπηρετεί.
Ανάλογα με τη σοβαρότητα, μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά έως και πάνω από μία ώρα.
Προετοιμασία και Αναισθησία
Πριν ξεκινήσει ο καθαρισμός, πρέπει να διασφαλιστεί ότι ο ασθενής δεν θα πονάει.
Εκτίμηση και Χαρτογράφηση
Ο χειρουργός εξετάζει την πληγή για να προσδιορίσει τα όρια μεταξύ ζωντανού και νεκρού ιστού. Συχνά χρησιμοποιούνται ειδικές χρωστικές ή απλώς η οπτική παρατήρηση της αιμάτωσης.
Αφαίρεση
Χρησιμοποιώντας αποστειρωμένα εργαλεία ο χειρουργός αφαιρεί:
Ο χειρουργός σταματά την αφαίρεση μόλις εμφανιστεί “δροσώδης αιμορραγία”. Αυτό είναι το σημάδι ότι φτάσαμε σε υγιή, αιματούμενο ιστό.
Καθαρισμός με Πίεση
Μετά την κοπή, η πληγή ξεπλένεται με μεγάλες ποσότητες φυσιολογικού ορού. Συχνά χρησιμοποιείται παλμική υδροβολή, η οποία εκτοξεύει το υγρό με πίεση για να απομακρύνει μικροσκοπικά υπολείμματα και βακτήρια που δεν φαίνονται με το μάτι.
Τελική Κάλυψη
Η πληγή συνήθως δεν ράβεται αμέσως γιατί αν έχουν μείνει μικρόβια μέσα, θα δημιουργηθεί απόστημα. Αντ’ αυτού:
Μετά τον χειρουργικό καθαρισμό, ξεκινά η πιο κρίσιμη φάση: η φάση της ανάπλασης. Η πληγή είναι πλέον καθαρή αλλά παραμένει μια ανοιχτή δίοδος που χρειάζεται προστασία και υποστήριξη για να κλείσει.
Τα βασικά στάδια και οι οδηγίες για τη μετα-επεμβατική περίοδο:
Πόνος
Μετά την παρέλευση της αναισθησίας θα υπάρχει ευαισθησία η οποία ελέγχεται με απλά παυσίπονα.
Επανέλεγχος
Συχνά απαιτείται επανεξέταση μετά από 48 ώρες για να βεβαιωθούμε ότι ο ιστός παραμένει υγιής.
Διαχείριση της Πληγής | Wound Care
Η στρατηγική αλλάζει από την αφαίρεση στην προστασία.
Εξειδικευμένα Επιθέματα: Δεν χρησιμοποιούμε πλέον απλές γάζες που κολλάνε. Χρησιμοποιούνται επιθέματα που διατηρούν ένα υγρό περιβάλλον (π.χ. υδροτριχοειδή, αλγινικά), το οποίο επιταχύνει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων κατά 50%.
Θα χρειαστούν συχνές αλλαγές επιθεμάτων, καθημερινά ή ανά 2 – 3 ημέρες, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα.
Αποφυγή πίεσης: Ειδικά σε διαβητικά έλκη ή κατακλίσεις, η περιοχή δεν πρέπει να δέχεται καθόλου βάρος. Χρησιμοποιούνται ειδικά παπούτσια, μαξιλάρια ή αεροστρώματα.
Η Χρήση της Συσκευής VAC (Αν απαιτείται)
Αν απαιτείται, σε μεγάλες ή βαθιές πληγές μπορεί να τοποθετηθεί μια συσκευή αρνητικής πίεσης.
Ένα σφουγγάρι τοποθετείται στην πληγή και σφραγίζεται με μεμβράνη. Μια αντλία αναρροφά συνεχώς τα υγρά με αποτέλεσμα να μειώνει το οίδημα, τραβά τις άκρες της πληγής προς το κέντρο και διεγείρει τη δημιουργία νέου ιστού (κοκκιώδης ιστός).
Το σώμα χρειάζεται δομικά υλικά για να χτίσει νέο ιστό. Η ανάρρωση καθυστερεί αν ο ασθενής έχει ελλείψεις.
